ประเพณีการแข่งขันเรือยาวในจังหวัดพิจิตร นิยมจัดให้มีขึ้นควบคู่กับการปิดทองไหว้พระของวัดต่างๆ ตลอดสองฝั่งลำน้ำ (แม่น้ำน่านและแม่น้ำยม) มักจัดในฤดูน้ำหลาก (เดือนกันยายน - เดือนตุลาคม)
การแข่งขันเรือยาวประจำปีของจังหวัด จัดขึ้น ณ ลำน้ำน่านหน้าวัดท่าหลวง โดยประเพณีการแข่งขันเรือยาววัดท่าหลวงเริ่มมีมาตั้งแต่ราว พ.ศ. 2450 สมัยเจ้าคุณพระธรรมทัสสีมุนีวงศ์ (หลวงพ่อเอี่ยม) เป็นเจ้าอาวาสวัดท่าหลวง โดยจัดควบคู่กับการปิดทององค์หลวงพ่อเพชร สมัยก่อนกำหนดจัดงานเพียงวันเดียวตามวันทางจันทรคติ ในวันขึ้น 6 ค่ำเดือน 11 ต่อมาระดับน้ำลดลงเร็วกว่าเดิม จึงเปลี่ยนเป็นวันขึ้น 6 ค่ำ เดือน 10 แทน และตั้งแต่ พ.ศ. 2523 เป็นต้นมา กำหนดจัดงานตามวันทางสุริยคติ คือวันเสาร์ - อาทิตย์ ต้นเดือนกันยายน ของทุกปีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานถ้วยรางวัลให้กับเรือแข่งชนะเลิศทั้ง 3 ประเภท คือ เรือยาวใหญ่ เรือยาวกลาง และเรือยาวเล็ก ตั้งแต่ พ.ศ. 2524 เป็นต้นมาทุกปีจนถึงปัจจุบัน